มดลูกเข้าอู่
มดลูกเข้าอู่ (Uterine Involution) คือกระบวนการที่ มดลูกหลังคลอดหดตัวกลับสู่ขนาดปกติ และตำแหน่งใกล้ภาวะก่อนตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังกลับคืนสู่สมดุลตามธรรมชาติ
คำนี้อาจฟังดูคุ้นหู แต่หลายคนยังไม่เข้าใจว่าหมายถึงอะไร เกิดขึ้นเมื่อไร และสำคัญอย่างไรต่อสุขภาพของคุณแม่หลังคลอด สอบถามความรู้เพิ่มเติมได้ที่กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
มดลูกเข้าอู่ หมายถึงอะไร?
“มดลูกเข้าอู่” คือภาวะที่ มดลูกหลังการคลอดลูกหดตัวกลับสู่ขนาดใกล้เคียงปกติ จากเดิมที่ขยายใหญ่ขึ้นเพื่อรองรับทารกในครรภ์
ก่อนคลอด
ขณะไม่ได้ตั้งครรภ์ มดลูกมีน้ำหนักเพียง 50–70 กรัม แต่เมื่อเข้าสู่ปลายไตรมาสที่สาม มดลูกสามารถขยายใหญ่ได้ถึง ~1 กิโลกรัม โดยมีเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 30 ซม. เพื่อรองรับทารก รก น้ำคร่ำ และเส้นเลือดจำนวนมากที่เลี้ยงรก
หลังคลอดใหม่ๆ
หลังคลอดทารกและรก มดลูกยังคงขยายใหญ่และมีน้ำหนัก >1 กิโลกรัม ยอดมดลูก (fundus) มักอยู่ระดับสะดือหรือต่ำกว่าเล็กน้อย เนื่องจากกล้ามเนื้อมดลูกยังบวมและมีการคั่งของเลือด–น้ำเหลือง
ภายใน 6 สัปดาห์
ช่วง 10 วันแรก ยอดมดลูกจะค่อย ๆ ลดต่ำลงวันละประมาณ 1 ซม. และเข้าสู่ระดับกระดูกหัวหน่าวราววันที่ 10 หลังจากนั้นภายใน ~6 สัปดาห์ มดลูกจะหดตัวจนใกล้เคียงขนาดก่อนตั้งครรภ์ เหลือเพียง 50–100 กรัม และอยู่ในอุ้งเชิงกรานตามปกติ
นี่คือสิ่งที่คนโบราณเรียกว่า “เข้าอู่” หมายถึงการกลับเข้าที่ของมดลูก
คลอดธรรมชาติ
หลังคลอด มดลูกที่ขยายใหญ่ขึ้นจะค่อย ๆ หดตัวกลับเข้าสู่ตำแหน่งอุ้งเชิงกราน กระบวนการนี้เรียกว่า มดลูกเข้าอู่ โดยหากคลอดธรรมชาติ มดลูกมักใช้เวลาประมาณ 4–6 สัปดาห์ ในการกลับสู่ขนาดใกล้เคียงเดิม ซึ่งอาจมีอาการปวดบีบเป็นระยะ ๆ โดยเฉพาะเวลาลูกดูดนม หากปวดมากควรปรึกษาแพทย์
ผ่าคลอด
สำหรับคุณแม่ที่ ผ่าคลอด มดลูกก็เข้าสู่กระบวนการเดียวกัน แต่ต้องอาศัยการฟื้นตัวของแผลผ่าตัดควบคู่ไปด้วย โดยใช้เวลาประมาณ 6 สัปดาห์ เช่นกัน และควรระมัดระวังการกดหรือสัมผัสตรงแผลจนกว่าจะหายดี
ทำไมมดลูกต้องเข้าอู่
เพื่อหยุดเลือดหลังคลอด
การหดรัดตัวของมดลูกเป็นด่านสำคัญในการ ป้องกันการตกเลือด เพราะช่วยบีบรัดหลอดเลือดที่เคยเลี้ยงรก
เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวสมบูรณ์
เมื่อมดลูกกลับสู่ขนาดเดิม อวัยวะภายในช่องท้อง เช่น กระเพาะ ปอด และไต ทำงานได้เป็นปกติ
เพื่อรูปร่างและสัดส่วน
มดลูกที่เข้าอู่ทำให้ หน้าท้องค่อย ๆ ยุบลง และช่วยให้การฟื้นฟูรูปร่างหลังคลอดเร็วขึ้น
ค้นหาคอร์สอยู่ไฟหลังคลอด ที่ออกแบบมาเพื่อคุณแม่โดยเฉพาะฟื้นฟูร่างกายให้แข็งแรงพร้อมผิวพรรณสดใสและความมั่นใจที่กลับคืน
ที่ทุกขั้นตอนดำเนินการโดยแพทย์แผนไทยประยุกต์ ที่มีใบประกอบโรคศิลป์
วิธีทำให้มดลูกเข้าอู่ไว้ขึ้น
คุณแม่สามารถช่วยให้มดลูกเข้าอู่ได้เร็วขึ้นและราบรื่นขึ้น ด้วยการดูแลตนเองอย่างถูกวิธี
ให้นมลูก
ขณะลูกดูดนม ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมน ออกซิโทซิน (Oxytocin) ซึ่งกระตุ้นให้กล้ามเนื้อมดลูกหดตัว อาจมีอาการปวดบีบท้องน้อยเป็นระยะๆ โดยเฉพาะช่วงสัปดาห์แรก ซึ่งเป็นสัญญาณว่ามดลูกกำลังหดตัว
กระตุ้นการขับน้ำคาวปลา
คาวปลาเป็นสิ่งที่ร่างกายขับเพื่อทำความสะอาดโพรงมดลูก หากคั่งค้าง อาจทำให้มดลูกเข้าอู่ช้า หรือเสี่ยงติดเชื้อ ปัสสาวะบ่อย ๆ อย่าให้กระเพาะปัสสาวะเต็ม เพราะจะดันยอดมดลูกและรบกวนการหดตัว
อยู่ไฟหลังคลอด
ความร้อนจาก อบสมุนไพร, ทับหม้อเกลือ, ลูกประคบ ช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดี ลดอาการคั่งในอุ้งเชิงกราน ทำให้การหดตัวของมดลูกและการฟื้นตัวโดยรวมเร็วขึ้น
นวดกระชับหน้าท้อง
ช่วยจัดเรียงกล้ามเนื้อหน้าท้อง คลายพังผืดและลดบวมรอบ ๆ อุ้งเชิงกราน หน้าท้องยุบไวขึ้น มดลูกเข้าอู่ได้ดีขึ้น
ดื่มน้ำอุ่นให้เพียงพอ
ดื่มน้ำอุ่นมากๆ เป็นการช่วยให้ มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น และการดื่มน้ำอุ่นจะทำให้น้ำนมคุณแม่ไหลดี
พักผ่อนเพียงพอ
ร่างกายที่อ่อนเพลียหรือเครียดสูง อาจทำให้ฮอร์โมนแปรปรวนและการหดตัวของมดลูกช้าลง พยายามนอนพักระหว่างที่ลูกนอน งดการทำงานหนักหรือออกแรงกดหน้าท้องมากเกินไปใน 2–3 สัปดาห์แรก
เริ่มอย่างปลอดภัยกับ
ฟื้นฟูร่างกายเฉพาะบุคคล?
รับคำปรึกษาฟรีผ่านทีมแพทย์แผนไทยประยุกต์ที่ Jenr Clinic